Skuteczność antykoncepcji awaryjnej: Fakty i mity

Skuteczność antykoncepcji awaryjnej zależy od czasu podania. Lewonorgestrel (Escapelle) jest efektywny do 72 godzin, a octan uliprystalu (ellaOne) do 120 godzin po ryzykownym kontakcie seksualnym. Oba leki działają poprzez hamowanie owulacji, modyfikację śluzu szyjkowego i oddziaływanie na błonę śluzową macicy.

💊 Szybka konsultacja z e-receptą

tabletka dzień po skuteczność

Jaka jest skuteczność antykoncepcji awaryjnej?

Antykoncepcja awaryjna jest metodą zapobiegania ciąży możliwą do zastosowania po odbyciu stosunku płciowego. Wskazaniem do jej przyjęcia są zdarzenia, w których użyta wcześniej metoda antykoncepcji zawiodła lub odbył się stosunek płciowy bez zabezpieczenia. Przykładami takich sytuacji są m.in.:

  • zsunięcie się, pęknięcie lub nieprawidłowe zastosowanie prezerwatywy,
  • ominięcie lub opóźnienie przyjęcia tabletki antykoncepcyjnej,
  • sytuacje uniemożliwiające wchłonięcie się dawki antykoncepcji doustnej np. wymioty,
  • odklejenie plastra antykoncepcyjnego,
  • niezastosowanie żadnego ze środków antykoncepcyjnych przed lub w trakcie stosunku,
  • u ofiar przemocy seksualnej.

Wskaźnik Pearla

Skuteczność antykoncepcji awaryjnej jest określana wskaźnikiem Pearla, który jest stosunkiem liczby ciąż do liczby kobiet stosujących daną metodę przez rok. W przypadku antykoncepcji awaryjnej, wskaźnik Pearla wynosi od 1,5 do 2,5%. Oznacza to, że na 100 kobiet stosujących antykoncepcję awaryjną, w ciągu roku w ciążę zachodzi 1,5-2,5 kobiety.

Mechanizm działania

Doustna antykoncepcja awaryjna działa poprzez zatrzymanie lub opóźnienie owulacji. Uwolniona w tym procesie komórka jajowa (oocyt) może być zapłodniona przez plemnik tylko przez 24 godziny, a te mogą przeżyć w drogach rodnych kobiety aż do 5 dni.

Skuteczność

Skuteczność antykoncepcji awaryjnej zależy od czasu, w którym zostanie ona przyjęta. Im wcześniej, tym skuteczniej zapobiega zajściu w ciążę.

  • Tabletki zawierające lewonorgestrel są skuteczne w 95%, jeśli zostaną przyjęte w ciągu 24 godzin od niezabezpieczonego stosunku płciowego. Skuteczność spada do 85%, jeśli tabletki zostaną przyjęte w ciągu 72 godzin.
  • Tabletki zawierające octan uliprystalu są skuteczne w 99%, jeśli zostaną przyjęte w ciągu 24 godzin od niezabezpieczonego stosunku płciowego. Skuteczność spada do 85%, jeśli tabletki zostaną przyjęte w ciągu 72 godzin.

💊 Szybka konsultacja z e-receptą

Efekty uboczne

Najczęstsze efekty uboczne antykoncepcji awaryjnej to:

  • nudności i wymioty,
  • ból głowy,
  • ból brzucha,
  • zmęczenie,
  • zmiany w cyklu miesiączkowym.

Antykoncepcja awaryjna jest skutecznym sposobem zapobiegania ciąży po odbyciu stosunku płciowego bez zabezpieczenia. Należy jednak pamiętać, że jest to metoda ratunkowa i nie powinna być stosowana jako substytut regularnej antykoncepcji.

skuteczność tabletki dzień po

Jaka jest skuteczność antykoncepcji? Badania kliniczne

Na skuteczność tabletki „dzień po” składa się wiele czynników. Są to głównie: rodzaj przyjętego preparatu, faza cyklu miesiączkowego, w której preparat został przyjęty oraz czas, który minął od niezabezpieczonego stosunku.

Skuteczność w zależności od czasu stosowania po stosunku

Okno terapeutyczne dla tabletek „dzień po” jest różne, zależnie od substancji czynnej. W przypadku tabletek opartych na lewonorgestrelu (np. Escapelle) badania kliniczne przeprowadzone w 2010 r. dowiodły, że zastosowanie leku w ciągu 72 godzin od niezabezpieczonego stosunku zapobiega wystąpieniu ciąż w 97% przypadków.

Nowocześniejsze preparaty oparte na octanie uliprystalu wykazują skuteczność nawet do 120 godzin po współżyciu. Według badań oraz metaanaliz, charakteryzują się one jeszcze wyższą skutecznością sięgającą nawet 99% oraz wskaźnikiem ciąż utrzymującym się na poziomie 1,2%.

Skuteczność w zależności od rodzaju antykoncepcji awaryjnej

Tabletki antykoncepcyjne „dzień po”, niezależnie od substancji czynnej, charakteryzują się podobną skutecznością, jeśli zostaną zastosowane zgodnie z zaleceniami producenta. Jeżeli doszło już do rozpoczęcia zagnieżdżania się zarodka w błonie śluzowej macicy, to użycie tabletki „dzień po” będzie nieskuteczne.

💊 Szybka konsultacja z e-receptą

Jakie błędy i czynniki wpływają na skuteczność antykoncepcji awaryjnej?

Należy podkreślić, że antykoncepcja awaryjna nie stanowi metody prewencyjnej, a więc nie należy jej używać przed odbyciem stosunku. Istotne jest zastosowanie się do ram czasowych przyjętych przez producenta leku.

Jeśli u pacjentki doszło do wymiotów lub biegunki w ciągu trzech godzin od przyjęcia tabletki „dzień po”, zarówno w przypadku preparatów opartych na lewonorgestrelu, jak i octanie uliprystalu, należy niezwłocznie przyjąć kolejną tabletkę leku, ze względu na możliwość ograniczenia ich wchłonięcia.

Antykoncepcja awaryjna nie stanowi ochrony przed chorobami przenoszonymi drogą płciową.

Wpływ czasu na skuteczność

Najważniejszym kryterium wpływającym na skuteczność tabletek „dzień po” jest czas przyjęcia preparatu. Ze względu na to, antykoncepcję awaryjną należy przyjmować wyłącznie zgodnie z zaleceniami producenta. Wraz z mijającym czasem od rozpoczęcia leczenia po niezabezpieczonym stosunku, ryzyko rozwoju ciąży znacząco wzrasta. W przypadku preparatów z lewonorgestrelem zastosowanie ich później niż po 3 dniach, zmniejsza skuteczność do ok. 16%.

Interakcje z innymi lekami

Zarówno lewonorgestrel, jak i octan uliprystalu są metabolizowane przez enzymy wątrobowe, głównie CYP3A4. Równoczesne stosowanie innych leków pobudzających ten enzym może wpłynąć na farmakokinetykę antykoncepcji awaryjnej, obniżając zarówno jej skuteczność, jak i innych preparatów leczniczych stosowanych w tym samym czasie.

Należą do nich m.in.: barbiturany, fenytoina, karbamazepina, preparaty ziołowe zawierające dziurawiec zwyczajny, rifampicyna, rytonawir, ryfabutyna, gryzeofulwina. Ponadto równoległe stosowanie lewonorgestrelu oraz cyklosporyny może zwiększać działanie toksyczne antybiotyku.

Należy pamiętać, aby w trakcie wizyty poinformować lekarza o wszystkich swoich chorobach oraz stosowanych lekach i suplementach diety, szczególnie o preparatach ziołowych, które często wchodzą w interakcje z lekami.

💊 Szybka konsultacja z e-receptą

Jakie są skutki uboczne i przeciwwskazania stosowania antykoncepcji awaryjnej?

Antykoncepcja awaryjna jest ogólnie bezpieczna, ale może powodować pewne skutki uboczne, w tym:

  • nudności
  • wymioty
  • ból głowy
  • nieregularne krwawienia śródcykliczne
  • uczucie zmęczenia
  • bolesne miesiączkowanie

Kto powinien unikać jej stosowania?

Antykoncepcji awaryjnej nie powinny stosować kobiety:

  • z niewyrównaną ciężką astmą oskrzelową
  • z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek
  • w ciąży (choć nie ma danych klinicznych, które jednoznacznie wskazywałyby na ryzyko dla płodu)
  • z ryzykiem ciąży pozamacicznej (np. z zapaleniem jajowodu lub ciążą pozamaciczną w wywiadzie)
skuteczność antykoncepcji awaryjnej

Skuteczność tabletki dzień po – najczęściej zadawane pytania

Czy antykoncepcja awaryjna jest 100% skuteczna?

Nie, żadna metoda antykoncepcji nie jest 100% skuteczna. Skuteczność antykoncepcji awaryjnej zależy od czasu jej przyjęcia, masy ciała pacjentki i innych czynników.

Jak długo po stosunku można stosować antykoncepcję awaryjną?

Tabletkę antykoncepcyjną awaryjną należy przyjąć jak najszybciej, najlepiej w ciągu 72 godzin (3 dni) od stosunku. W przypadku leku z octanem uliprystalu (ellaOne) czas ten wynosi 120 godzin (5 dni).

Czy można używać antykoncepcji awaryjnej jako regularnej metody antykoncepcji?

Nie, antykoncepcja awaryjna nie jest przeznaczona do regularnego stosowania. Jest ona przeznaczona do stosowania w sytuacjach awaryjnych, gdy doszło do niezabezpieczonego stosunku płciowego lub gdy zawiodła inna metoda antykoncepcji.

Czy antykoncepcja awaryjna jest bezpieczna?

Ogólnie rzecz biorąc, antykoncepcja awaryjna jest bezpieczna. Może jednak powodować pewne skutki uboczne, takie jak mdłości, wymioty, ból brzucha, ból głowy i krwawienie miesiączkowe.

Gdzie można uzyskać antykoncepcję awaryjną?

W Polsce antykoncepcja awaryjna jest dostępna wyłącznie na receptę. Receptę może wystawić lekarz każdej specjalizacji, w tym lekarz podstawowej opieki zdrowotnej.

💊 Szybka konsultacja z e-receptą

Bibliografia

Charakterystyka Produktu Leczniczego Escapelle, [online], [dostęp 16.09.2023r.], dostępne pod adresem: http://chpl.com.pl/data_files/2012-10-02_Escapelle_1500_ChPL_GedeonRichter.pdf

Charakterystyka Produktu Leczniczego ellaOne, [online], [dostęp 16.09.2023r.], dostępne pod adresem: https://ec.europa.eu/health/documents/community-register/2014/20141001129545/anx_129545_pl.pdf

Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego „Zastosowanie lewonorgestrelu w antykoncepcji awaryjnej”, [online], [dostęp 16.09.2023r.], dostępne pod adresem: https://www.ptgin.pl/sites/scm/files/2021-09/02.2012%20-%20W%20TRAKCIE%20AKTUALIZACJI%20-%20Zastosowanie%20lewonorgestrelu%20%20w%20antykoncepcji%20awaryjnej.pdf

Wytyczne postępowania klinicznego dla lekarzy położników i ginekologów: Antykoncepcja awaryjna, ACOG Practice Bulletin, 2010, 05, 112.

Strona internetowa Światowej Organizacji Zdrowia, [online], [dostęp 16.09.2023r.], dostępne pod adresem: https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/emergency-contraception

Portal Erecept.pl, [online], [dostęp 16.09.2023r.], dostępne pod adresem: https://www.erecept.pl/tabletka-dzien-po-antykoncepcja-awaryjna

Redakcja recepta-online.info jest złożona z doświadczonych redaktorów i lekarzy specjalistów. Wiedzę zawartą w publikacjach opieramy o wieloletnie doświadczenie lekarzy POZ, ginekologów i neurologów, którzy biorą czynny udział w tworzeniu wiarygodnych treści popartych renomowanymi źródłami naukowymi. Dokładamy maksymalnych starań, aby nasze publikacje wyróżniały się szybkim dostępem do wiarygodnych informacji na temat recept online, antykoncepcji awaryjnej i innych tematów specjalistycznych.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Back To Top